Virginia, Amerika Birleşik Devletleri'nin Atlas Okyanusu sahilindeki eyaleti. ABD'nin eyaletleri arasında 8,5 milyon kişiyle nüfus açısından 12., yüzölçümü açısından 35. sırada gelir. Washington, DC'ye yakınlığından dolayı stratejik önemi yüksektir. CIA ve Pentagon'a ev sahipliği yapan eyaletin kodu VA'dır.

Virginia eyaleti Amerika Birleşik Devletleri'nde en çok başkan (George Washington, Thomas Jefferson, James Madison, James Monroe, Woodrow Wilson, William Henry Harrison, John Tyler ve Zachary Taylor) çıkaran eyalet olduğundan dolayı, kendisine "Mother of Presidents" (Başkanların Anası) ismi yakıştırılmıştır.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Utah, ABD'nin batı eyaletlerinden birisidir. 4 Ocak 1896'da Birleşik Devletler'e eklenen 45. eyalettir. ABD'nin 50 eyaletinin içerisinde büyüklük açısından 13. sırada, nüfus açısından 34. sırada ve nüfus yoğunluğu açısından 41. sırada yer almaktadır. Utah ismi bölgede yaşayan Amerikan yerli kabilesi olan "Ute"den türetilmiş ve Ute dilinde "Dağların halkı" anlamına gelmektedir

Eyaleti NBA liginde Utah Jazz temsil etmektedir. ABD'deki mormonların en yoğun olarak yaşadığı eyalettir.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Güney Karolina, Amerika Birleşik Devletleri'nin 50 eyaletinden biridir. Ülkenin güneydoğusunda yer alır. Güney Karolina 1776 yılında Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan eden Onüç Koloni'den biriydi. Amerikan İç Savaşı'nda Güneyli eyaletler arasında ABD'den ayrılan ilk eyalet oldu. Eyaletin adı İngiltere Kralı II. Charles'tan gelmektedir (Charles adının Latince karşılığı: Carolus). Eyaletin nüfusu 2005 yılı itibarıyla 4.321.249 olarak tahmin edilmektedir. Güney Karolina milli gelir bakımından diğer eyaletlere göre alt sıralarda yer alır. En önemli gelir kaynakları arasında tütün, hayvancılık, tekstil, kimyasal maddeler, makina sanayii ve turizm gelmektedir.

Eyaletin tarihi

Eyaletin kayda geçen tarihi İspanyol kaşif Hernando de Soto'nun 1540 yılında Güney Karolina kıyılarına uğramasıyla başladı. 1670 yılında bir İngiliz kolonisi olan Barbados'tan gelen göçmenler günümüzdeki Charleston kenti'ne yerleştiler. Bölgeye Karolinalar adı verildi. 1712 yılında Karolinalar Kuzey Karolina ve Güney Karolina olarak ikiye ayrıldı. 1729 yılında Güney Karolina resmen Birleşik Krallık'a ait bir koloni olarak kabul edildi. 15 Mart 1776 tarihinde Güney Karolina Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti. Güney Karolina Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında hazırlanan ilk anayasayı onaylayan ilk eyalet idi. Bağımsızlığın ilanından sonra da 23 Mayıs 1788 tarihinde resmen ABD'nin 8. eyaleti oldu.

Amerikan İç Savaşı'nın patlak vermesi üzerine 20 Aralık 1860 tarihinde ABD'den ayrılan ilk güneyli eyalet yine Güney Karolina'ydı. Savaşa çok sayıda askerle katılan Güney Karolina savaş sırasında çok büyük bir hasara uğradı. Kuzeyli general William Tecumseh Sherman'ın orduları eyaletin başkenti Columbia'yı ele geçirerek yerle bir ettiler. Amerikan İç Savaşı Güney Karolina eyaletinin ekonomisine çok büyük bir darbe vurdu. Günümüzde halen eyalet birçok ekonomik göstergeler açısından 50 eyalet arasında en alt sıralarda yer almaktadır.

Nüfus yapısı

Güney Karolina nüfusunun yaklaşık % 70'i beyaz, % 30'u ise siyah ırktan oluşmaktadır. Güney Karolina'ya ilk yerleşen Avrupalıların büyük bir bölümü Protestan İrlandalılardı. Afrikalı köleler 20. yüzyıla kadar nüfusun çoğunluğunu oluşturmaktaydılar. Ancak 20. yüzyıl başlarında özgürlüğünü kazanmış siyah ırktan gelen onbinlerce eski kölelerinin ABD'nin kuzey eyaletlerinee göç etmeleri üzerine Güney Karolina'nın nüfus yapısı değişti ve beyazlar çoğunluk kazandılar. Günümüzde eyalet nüfusunun bu eski ögelerinin yanı sıra Latin Amerikalı göçmenler nüfusun % 3'ünü oluşturmaktadırlar, ancak oranları hızla artmaktadır. Din olarak Protestanlar eyalet nüfusunun % 84'ünü oluştururlar.

Kentler

Güney Karolina eyaletinin başkenti ve en büyük kenti Columbia'dır. İki diğer önemli kent ise güneydoğu kıyısında yer alan Charleston ve kuzeybatıdaki Greenville kentleridir.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Vermont, ABD'nin eyaletlerinden birisidir. Ülkenin kuzeydoğu kesiminde, New England bölgesinde yer alır. Güneyde Massachusetts, doğuda New Hampshire, batıda New York ve kuzeyde de Quebec'le çevrilidir.

Tarih

Vermont yöresinde önceleri avcılık ve balıkçılıkla geçinen Amerika Yerlileri yaşıyordu. Fransız kâşif Samuel de Champlain, 1609'da eyaletin kuzeybatı sınırındaki Champlain Gölünü buldu. Fransızlar 1666'da Isle La Motte'ta ilk sürekli Avrupalı yerleşimini kurdular. Hollandalı ve İngilizlerin de 18. yüzyılda yerleşimler kurdukları yöre 1763'te bütünüyle İngilizlerin denetimine girdi. New York ve New Hampshire'ın hak iddialarına karşın Vermontlular 1777'de bağımsız bir cumhuriyet kurdular. Vermont 1791'de 14. eyalet olarak ABD'ye katıldı. Daha sonra hızlı bir gelişme gösterdi, ama 1830'lardan sonra birçok kişi eyaletten ayrılarak ülkenin başka yerlerine göç etti. Amerikan İç Savaşı'nda (1861-1865) Vermont Pensilvanya'nın kuzeyinde çarpışmaya sahne olan tek eyaletti.

Coğrafya & iklim

Apalaş dağ sisteminin bir parçası olan Green Dağları, eyaletin neredeyse tamamını kaplar. Eyaletin en yüksek noktası olan Mansfield Dağının denizden yüksekliği 1.339 m'dir. Eyaletin yalnızca %15'i verimli, düz araziden oluşur. Irmakların çoğu Champlain Gölüne dökülür; bütünüyle eyalet içinde yer alan yaklaşık 400 göl vardır.

İklim genelde soğuktur, daha sıcak olan güneyiyle, kuzey bölgeleri arasında bariz sıcaklık farklılıkları vardır. Kış aylarında sıcaklık -37 °C ya da altına düşebilir (en düşük sıcaklık -46 °C (1933) olarak saptanmıştır), yazın da sıcaklık 30 °C'nin üstüne çıkmaz.

Demografi & kültür

2005 tahmini nüfusu 623.050 olan Vermont'ta, Beyazların toplam nüfus içindeki payı %98'dir. 50 ABD eyaleti arasında beyaz nüfusun en yoğun olduğu ikinci eyalettir. New England'ın İngiliz ve Protestan Yankee kültürünün uzantısı olmakla beraber, eyaletin kültür yaşamında zamanla öbür etnik gruplar; Fransızlar ya da Fransız kökenli Kanadalılar, İtalyanlar ve Polonyalılar da önem kazanmıştır.

Ekonomi

Mandıracılığın temel tarımsal etkinlik olduğu Vermont'ta, turizm en önemli ekonomik faaliyettir. Yazın orman ve dağları, kışın da çok sayıda kayak merkezi birçok ziyeretçiyi eyalete çeker. Turizmin ekonomik üretim içindeki payı %27'dir. Mermer, granit, asbest, akçaağaç şurubu üreticiliği ve arduvaz madenciliği de önem taşır.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Delaware Eyâleti, ABD'deki 50 eyâlet içerisinde büyüklük olarak 5.294 km² alanıyla 49. sırada bulunmaktadır. Eyalet, Atlas Okyanusu ve Chesapeake Körfezi arasındaki bölgede, Delmerva yarımadasında kurulmuştur. Delaware Eyâletinin büyük kısmı Atlantik Okyanusu kıyı şeridinde bulunmaktadır. Delaware Eyâleti bu kıyı şeridi boyunca 45 km² bir alana sahiptir. Eyâletin kuzeydeki sınırı Piedmont platosu olarak bilinen bölgenin eteklerine kurulmuştur. Delaware nehri ve Christine nehri eyaletin önemli nehirlerindendir. Delaware'in en büyük şehirleri Wilmington, Newark ve başkent olan Dover'dir. Eyâlet nüfusu 670.000 civarındadır.
Connecticut eyaleti, 12,997 km²'lik alanıyla ABD'deki 50 eyâlet arasında büyüklük olarak 48. sırayı almaktadır. ABD'nin kuzeydoğusunda Yeni İngiltere (New England) bölgesindedir.

Delaware Eyâleti, 1787 yılında ABD anayasasını diğer eyâletlerden önce kabul ettiği için "Birinci Eyâlet" olma özelliğine sahiptir. Ay'a giden Amerikalı astronotların uzay giysileri Delaware'de yapılmıştır. Naylon bu eyâlette imal edilmiştir. Howard Pyle (yazar), Thomas Coleman du Pont (sanayici, hayırsever, politikacı), Judge Rheinhold (sinema oyuncusu), Valerie Bertinelli (sinema oyuncusu), Upton Sinclair (yazar, sosyal reformcu) Delaware Eyâletinin yetiştirmiş olduğu ünlü isimlerden bazılarıdır.

Bayrağı:

Kaynak: Wikipedia

Arkansas, ABD'nin Güney eyâletlerinden biridir. Yaklaşık olarak 3 milyon nüfusu ile Arkansas 137.754 km2'lik bir alan üzerinde yer almaktadır. İki coğrafi alana ayrılır: Dağlık bölgeler ve ovalar. Doğuda ve batıdaki ovalar Mississippi Alluvial ve West Gulf Coastal düzlüğünden oluşur. Kuzeyde ve batıdaki dağlık bölgeler, Ozark Platosu, Ouachita Dağları ve onların arasından akan Arkansas nehri vadisidir.

ABD'nin 42. başkanı Bill Clinton, Arkansas'da doğdu ve başkan olmadan önce bir süre Arkansas valiliği yaptı.

Başlıca şehirleri:

Little Rock (başkent)
Fort Smith
North Little Rock
Pine Bluff
Jonesboro
Fayetteville

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Batı Virginia, ABD'nin eyâletlerinden birisidir. Güneydoğuda Virginia'yla, güneybatıda Kentucky'yle, kuzeybatıda Ohio'yla ve kuzeydoğuda ise Pennsylvania ve Maryland ile sınırdır. to the northeast. Başkenti ve en büyük şehri Charleston'dur.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Wyoming , ABD'nin eyaletlerinden birisidir. Başkenti Cheyenne'dir. Wyoming'in yıllık ekonomik üretimi 27,4 milyar dolardır. (2005 verileri) Bölgenin dağlık olmasına karşın tarım faaliyetleri geçmişten bugüne dek sürmektedir. Ayrıca doğalgaz, uranyum, kömür gibi doğal kaynakları mevcuttur.

Tarih

Şu an Wyoming olarak bilinen bölgede geçmişte çeşitli kızılderili halkları yaşamıştır. Arapaholar, Apsalokeler, Lakotalar ve Şoşoniler bu halklar arasındadırlar ancak Avrupalı kaşifler buraya geldiğinde, yalnızca birkaç kabile bölgede bulunuyordu. Bölge İspanyol İmparatorluğu'nun bir parçası iken 1848'de Meksika-Amerika Savaşı bittiğinde Birleşik Devletler'e devredilmiştir. 18. yüzyılın sonlarında Québec ve Montréal'den gelen Fransız-Kanadalı avcılar bölgeye gelmiştir. Bu avcılar arasında Téton, La Ramie, John Colter gibi isimler bulunmaktadır.

Nüfus

Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosunun kayıtlarına göre Wyoming eyaletinin tahmini 2012 nüfusu 576,412'dir. Nüfus 2010 sayımına göre %2.3 artmıştır. 2010 sayımına göre nüfusun ırksal dağılımı şöyledir:

% 90.7 Beyaz Amerikalılar
% 0.8 Afroamerikan
% 2.4 Kızılderili ve Alaska yerlileri
% 0.8 Asyalı Amerikalılar
% 0.1 Hawaiili ve diğer Pasifik adalı
% 2.2 İki ya da daha fazla ırktan olanlar
% 3.0 diğer ırklar
Etnik olarak nüfusun % 8.9'u Hispanik ya da Latin kökenlidir. Nüfusun % 26'sı Alman, % 16'sı İngiliz, %13.3'ü İrlandalı, % 6.5'i Amerikan, %4.3'ü Norveçli ve % 3.5'i İsveçlidir.

İnanç

Wyoming'te en büyük mezhep protestanlıktır. Dinsizler ve katolikler de nüfusta önemli yer tutar.

Hıristiyanlık 85%

• Protestan – 53%
• Katolik – 16%
• LDS (Mormon) – 11%

Diğer dinler – 1%
Dinsizler – 21%

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Connecticut, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı bir eyalettir.

Connecticut eyaleti, 12.997 km²'lik alanıyla ABD'deki 50 eyalet arasında büyüklük olarak 48. sırayı almaktadır. ABD'nin kuzeydoğusunda Yeni İngiltere (New England) bölgesindedir. Amerikan Bağımsızlık Savaşında İngiltere'ye karşı mücadele eden On Üç Koloniden biridir.

New Haven

New London

Hartford

Stamford
Connecticut eyaletinin başlıca şehirleri: Bridgeport, Hartford (başkent), New Haven, West Haven ve Waterbury'dir. Bölgenin nüfusu ise 3,3 milyon civarındadır.

Coğrafyası

Talcott Dağı Millî Parkından çekilmiş, sonbahardan ormanı gösteren bir manzara; Connecticut, ABD.
Eyaletin 5 ana bölgesi: Taconic Section, Central Valley, Western Northeast Upland, Eastern Northeast Upland ve Coastal Plain bölgeleridir.

Taconic Section, eyâletin kuzey kesimlerinde Taconic dağlarının da bulunduğu bölgenin ismidir.

Western Northeast Upland, ormanlık ve kayalıklardan oluşmuş bir bölgedir.

Central Valley, düzlük alanlar ve küçük tepelerden oluşmaktadır.

Eastern Northeast Upland ise, küçük tepecikler, dar vadiler ve engebeli arazilerin bulunduğu bir bölgedir.

Long Island Sound bölgesine sınırı olan Coastal Plain (kıyı şeridi) dar bir alandır ve bu bölgede koy, liman ve kumsallıklar bulunmaktadır. Connecticut nehri, Kuzeydoğudaki en uzun nehirdir ve eyaletin merkez bölgesinden geçmektedir.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Wisconsin, ABD'nin eyaletlerinden birisidir. Eyalet 1848 yılında Fransız kolonisi olarak kuruldu.

Eyalette ilk yerleşimci olarak Kızılderili kabileleri vardı. Eyaletin adı Wisconsin Gölünden gelir. Eyaletin ilk adı Green Bay'dır. Michigan Gölünün kenarında kurulmuştur.

En büyük şehri Milwaukee'dir. Başkenti Madison'dur. 29 Mayıs 1848 tarihinde ABD eyaletlerinden biri ilan edilmiştir. Ayrıca ekonomik olarak en büyük gelişim 1973 yılında ABD Merkez Bankası'nın merkezinin Milwaukee şehrine açılmasıyla olmuştur.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Washington, DC, Amerika Birleşik Devletleri'nin başkentidir. DC kısaltmasının açılımı "District of Columbia" (Kolumbiya Bölgesi)'dir. Maryland ve Virginia eyaletlerinin arasında yer alır. Kendi başına bir eyalet değildir ve hiçbir eyaletin sınırları içinde yer almaz. Doğrudan federal devlete bağlıdır.

Beyaz Saray, ABD Kongresi, ABD Yüksek Mahkemesi, Dünya ülkelerinin büyükelçilikleri, kabine sekreterlikleri (bakanlıklar) gibi bütün federal kurumlar bu kentte yer alır.

Amerika Birleşik Devletleri'nin başkentinin herhangi bir eyaletin sınırları içinde yer almasının o eyalete çok büyük bir ayrıcalık sağlayacağı düşüncesiyle bu kent District of Columbia denilen özel statüde bir bölge olarak kabul edilmiştir. Kentin belediye başkanı vardır; ama valisi yoktur. Kenti kongrede temsil eden kongre üyesi bulunur; ancak bu kongre üyelerinin oy hakkı bulunmamaktadır. Benzer bir şekilde bölgeyi temsil eden senatör bulunmamaktadır. Bu açıdan Washington, DC kenti, dünyada başka örneği bulunmayan bir statüye sahiptir. Bölge sakinlerinin 1961 yılında Anayasa'nın 23'üncü maddesinde yapılan değişikliğine kadar Başkan seçimlerinde de oy hakkı bulunmuyordu.

Kentin önemi

Washington, DC kenti bir başkent olması nedeniyle diplomatik ve siyasi açıdan büyük bir önem taşır. Dünyaca ünlü Smithsonian Institution'a bağlı 10 müze ve bir hayvanat bahçesi burada bulunur. Smithsonian'dan başka, her yıl çok sayıda ziyaretçi ağırlayan dünyaca ünlü, birçok ücretsiz müze daha vardır. Ülkenin en saygın gazetelerinden biri olan Washington Post bu kentte yer alır. Ayrıca Washington D.C Afroamerikalıların çoğunlukta olduğu (~%60) bir kenttir.

Kent yaşamı

Washington, DC konumu itibarı ile kendi başına çok dar bir alanı kapladığı için, şehir merkezinde çalışanların büyük çoğunluğu sırasıyla Virginia, Maryland ve Batı Virginia eyaletlerinde yaşar. Günlük araba trafiği olarak New York City'den sonra ABD'nin en yoğun olan bölgesi olan Capital Area'nın merkezi konumunda bulunmaktadır. Şehre ulaşımı kolaylaştırmak için I-495 ve I-395 yolları şehrin büyük bir kısmını dışardan dolaşırlar.

Kardeş Şehirler :

Bangkok Tayland 1962, 2002'de yenilendi
Dakar Senegal 1980, 2006'da yenilendi
Pekin Çin 1984, 2004'te yenilendi
Brüksel Belçika 1985, 2002'de yenilendi
Atina Yunanistan 2000
Paris Fransa 2000, 2005'te yenilendi
Pretoria Güney Afrika 2002, 2008'de yenilendi
Seul Güney Kore 2006
Akra Gana 2006
Sunderland Birleşik Krallık 2006
Ankara Türkiye 2011
Brasília Brezilya 2013

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Alaska, ABD'nin yüzölçümü en büyük, nüfus yoğunluğu en az olan eyâletidir. Rusya İmparatorluğu'ndan 30 Mart 1867'de 7,2 milyon dolar karşılığında satın alınarak ABD'ye katılmıştır. Oldukça soğuk bir iklime sahiptir.

Alaska'da yaşayan Na-Dene dilli Kızılderililerinin, günümüzden 15-40 bin yıl önce Bering Kara Köprüsü'nü geçerek Amerika kıtasına yerleşen ilk göçmenlerin soyundan geldiği sanılır. Na-Dene dilleri ile Sibirya'daki Yenisey dilleri arasındaki akrabalık ilişkileri 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere dilbilimcilerce ortaya konmuştur. Bu, iki kıta arasında akrabalığın ilk kez dil verileriyle ortaya konmasıdır. Eskimolar ve Aleutlar ise bir olasılıkla Alaska'ya 3-8 bin yıl önce gelen, daha yerleşik Kuzey Kutbu halklarının torunlarıdır.

Alaska'daki ilk Avrupalılar, Kodiak Adası'nda bulunan Three Saints (Üç Azizler) Koyu'na 1784'te yerleşen Rus kürk tacirleriydi. Rusların etkisini bugün bile Kodiak'ın yerli halkı olan Supiklerde görmek mümkündür. Bölge, 1799'dan 1867'ye değin bir Rus-Amerikan Kumpanyası tarafından yönetildi. ABD dışişleri bakanı William H. Seward, bölgenin ABD'ye satılmasını onaylayan belgeyi 1867'de imzaladı. Önemli altın kaynaklarının keşfi 1880'lerde ve 1890'larda çok sayıda Amerikalının Alaska'ya yerleşmesine neden oldu ve ABD Kongresi 1912'de Alaska Toprakları'nı kurdu. II. Dünya Savaşı sırasında Japonların bölgedeki etkinliği Alaska'da savunma tesisleri kurulmasını zorunlu kıldı. Alaska 3 Ocak 1959'da 49. eyâlet olarak ABD'ye katıldı. 1968'de Kuzey Kutbu kıyı ovasında petrol ve doğal gaz yatakları bulunmasıyla daha da gelişti.

Alaska dört coğrafî bölgeye ayrılabilir. Bunlar:

Güneyde Büyük Okyanus dağ sistemi bölgesi,
Ortadaki ovalar ve yaylalar bölgesi,
Kuzeyde Brooks dağları bölgesi (Kayalık dağların kuzey uzantısı) ve
Kuzey uçta kıyı ovası.

İklim

Kuzeyinde Tundra, güneyinde ise Kuzey iklimine (tayga) sahiptir. İç kesimlerinde karasal iklim de yer yer görülür. Çam bitki örtüsüyle kaplıdır; fakat geniş yapraklı ağaçlarla karışık ormanlar da bulunur. Çok soğuk ve katı bir havası vardır. Alaska Yarımadası ile Aleutian ve Hoonah pribilof adalarını da kapsayan Western region sisli ve rüzgarlıdır; baliana buzlanması; ancak deniz ve doğal kuş yaşamı acısından büyük bir zenginliğe sahiptir. Kanada Yukon sınırından Bering Denizi'ne kadar uzanan Brooks Range'in güneyindeki İnterior'in iklimi daha kurudur; yazları sıcak, kışları soğuk. Yukarıda Kotzebue'den batıda Barrow çevresindeki Seward Yarımadası'nda Prudhoe Körfezi'ndeki Kuzey Slope'a kadar uzanan Kuzey Kutbu ise donmuş topraklarıyla insanın içini titreten bir kutup manzarasına sahiptir.

Yerli Talepleri

Ana madde: Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası
Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (kısaltması ANCSA, İngilizce Alaska Native Claims Settlement Act), Alaska'da yerlilerin toprak taleplerini çözmek üzere ABD Kongresinde 18 Aralık 1971 tarihinde başkan Richard Nixon tarafından imzalanarak yürülüğe giren ve ABD tarihinin en büyük toprak talebini karşılayan yasadır. Yasayla, Alaska Yerlilerinin uzun yıllardır devam eden toprak sorunlarına çözüme ulaştırarak bölgedeki ekonomik kalkınmayı teşvik etmek amaçlanmıştır. 12 yerli bölgesel şirket ve 200 yerli köy şirketi kurularak yerlilerin talepleri toptan karşılanmıştır. 13. şirket, yerleşik olmayan yerliler için oluşturulmuştur.

Yerli diller

Alaska'da konuşulan yerli diller iki dil ailesinde toplanır. Bu dillerdeki Rusça alıntılar geçmişteki Rus yönetiminden kalmadır.

Eskimo-Aleut dillerine giren diller arasında Unanganca (Aleutça) ile Eskimo dillerinin Yupik kolundan Sibirya Yupikçesi (Yupik), Alaska Yupikçesi (Yup’ik), Çupikçe (Cup’ik), Nunivak Çupikçesi (Cup’ig), Supikçe (Alutiiq) ve İnuit kolundan İnyupikçe (Iñupiaq) yer alır.

Na-Dene dilleri Alaska'daki tek Kızılderili grubudur ve ikisi ölü 14 dil bulunur: Tlingitçe (Lingít), Eyakça (2008'de yok oldu), Ahtnaca (Atnahwt’aene), Değinakça (Deg Xinag), Denağinaca (Dena’ina), Guçince (Gwich’in), Hanca (Hän), Holikaçukça (Doogh Hit'an), Koyukonca (Denaakkʼe), Aşağı Tananaca (Menhti Kenaga), Tanakrosça (Neeʼaanděg), Tsetsautça (yokoldu), Kuskokvimce (Dinakʼi), Yukarı Tananaca (Neeʼaaneegn). Alaska Kızılderililerinin çoğu Atabask grubundan Alaska Atabasklarıdır.

Daha önce Na-Dene içinde sınıflandırılan Haydaca günümüzde tek başına izole dil olarak yer almaktadır.

Alaska'daki yerli dilleri, Alaska Yerli Dil Merkezi tarafından araştırılmakta ve korunup kollanmaktadır.

Bitki örtüsü ve hayvan topluluğu

Alaska'nın aşağı yukarı yarısı küçük bitkilerden (dikenler, kara yosunları, çiçekli bitkiler ve çimenler) ve yüksek çalılardan oluşan tundra bitki örtüsüyle kaplıdır. Tundra Batı Alaska ile Alaska'nın kutup bölgesi kesimini bütünüyle kaplar. Eyâletin aşağı yukarı üçte biri ormanlarla kaplıdır. Güney, doğu ve orta - güney kesimlerde daha çok katran ağacı ve ladin karışımı büyük ormanlar, orta kesimlerde ladinler, kayın, akçakavak, ve karaçamlardan oluşan geniş ormanlar ağır basar.

Alaska'da birçok yaban hayvanı yaşar. Bunlar arasında, çeşitli ayı türleri özelliklede kahverengi Alaska ayısı ya da Kodiak ayısı (Alaska boz ayısı), , rengeyiği, ayıbalığı, misk sığırı, dağ keçisi vb. sayılabilir.

Çok sayıda ırmak alabalığı, sombalığı vb. balıklar bakımından zengin olduğu gibi, kıyılarda kalkan, Alaska karabalığı (Dallia pectoralis), morina, ringa, karides, midye ve kral yengeci bulunur. Ayrıca, Alaska'nın köpeği meşhurdur.

Bayrağı :

Kaynak: Wikipedia

Alabama, ABD'nin güneydoğusunda bir eyâlet. Kuzeyinde Tennessee, doğusunda Georgia, güneyinde Florida ve Meksika körfezi, batısında Mississippi vardır. Amerika Birleşik Devletleri'ne 1861 yılında katılmıştır. Başkenti Montgomery'dir.

İlk sakinleri, 10 bin yıldır burada yaşadığı sanılan Yerlilerdir. Kolomb öncesi kültürlere ilişkin maddi veriler arasında Tuscallosa yakınlarında Moundville çevresinde bulunan yerleşim birimleri, tören yerleri, sarmal biçimindeki kurganlar ile Apalaş Dağlarında yer alan mağara evler sayılabilir. Bölge, 16. yüzyılda Avrupalılar tarafından keşfedildiğinde, burada yerleşik olan Yerli grupları Krikler, Çerokiler, Çoktavlar ve Çikasolardı.

Bölgenin, Avrupa ile ilk kez ilişki kurması, buraya define aramak için gelen Hernando de Soto gibi İspanyollar aracılığıyla oldu. Fransızlar, 1702'de ilk sürekli yerleşim merkezi olan St. Louis'i kurdular. İlk Siyahlar ise 1719'da bir köle gemisiyle Dauphin Adasına getirildiler. 17. ve 18. yüzyıllarda bölge, burada egemenlik kurmak isteyen Fransız, İngiliz ve İspanyollar arasındaki savaşlara sahne oldu. Topraklarının büyük bölümünün denetimi 1783'te İngilizlerden ABD'ye geçti, ama Mobile Koyu 1813'e değin İspanyollarda kaldı. 1817'de Alabama Toprakları oluşturuldu ve 1819'da buraya eyalet statüsü verildi. Alabama, Amerikan İç Savaşı (1861) sırasında Birlik'ten (Union) ayrılarak Amerika Konfedere Devletleri'ne katıldı. Konfederasyon'un ilk başkenti Montgomery idi. Alabama 1868'de Birlik'e ikinci kez kabul edildi. İç Savaş sonrasında yeniden kuruluş döneminde Siyahların yönetime, eğitime ve ekonomik yaşama katılmasını sağlamak amacıyla girişilen çabalar başarısız kaldı. Siyahlara hemen hiç hak tanımayan katı ırk ayrımı politikası 1870'lerin ortalarından 1960'ların ortalarına değin sürdürüldü.

Coğrafya ve iklim

Bir dikdörtgene benzeyen eyaletin kuzey-güney uzunluğu 540 km, doğu-batı uzunluğu 336 km'dir. Jeomorfolojik açıdan Alabama kabaca aynı büyüklükte iki ana bölgeye ayrılabilir; Apalaş Dağlarının güney yükseltilerinden oluşan kuzey bölgesi ve Meksika Körfezinin kıyı düzlüklerinden oluşan güney bölgesi. Kuzey uçtaki Cumberland Platosunun suları, Tennessee Nehri aracılığıyla kuzeybatıya, eyaletin geri kalan bölgelerinin suları ise, geniş verimli vadiler aracılığıyla güneye doğru akaçlanır.

Alabama'nın iklimi ılımandır. Yıllık ortalama sıcaklık kuzeyde 17 °C, güneyde 19 °C'dir. Yağışlar yıl içinde düzenli dağılım gösterir. Birmingham'da yıllık yağış ortalaması 1.320' mm, Mobile'de ise 1.550 mm'dir. Bu elverişli koşullar nedeniyle tarımsal ürün dönemi, kuzeyde 200 günden başlayarak güneyde 300 güne ulaşır. Toprak da tarıma çok elverişlidir.

Nüfus

İlk kırsal yerleşmelerin dokusu, eyaletin iklim ve toprak özelliklerini yansıtır. Nitekim, nüfusun yarıdan çoğu 1960'lara değin kırsal kesimde yaşamayı sürdürdü. 1980'e gelindiğinde bu oran yüzde 40'a düşmüştü. Eyalette yalnızca Birmingham ve Mobile kentlerinin nüfusu 200,000'in üzerindedir. Nüfusun dörtte üçünü Beyazlar, dörtte biri Siyahlardan oluşturur.

Din

Alabama'nın %92'si hıristiyandır. Bunun %80'i protestan'dır, geri kalan oran katolikler'dir. Alabama'da kesin olmamakla birlikte %7'lik oran herhangi bir inanca mensup değillerdir.

Ekonomi

Alabama ekonomisinin temelini 1915'e değin pamuk üretimi oluştururdu; bu tarihte ortaya çıkan bir tür zararlı kurt, Alabama çiftçisini ürünü çeşitlendirmeye zorladı. Pamuk bugün de temel ürünlerden biridir. Ayrıca soya fasulyesi, mısır, yerfıstığı ve orman ürünleri üretilir, kümes hayvanları, sığır ve domuz yetiştirilir. Eyaletin sanayi merkezi Birmingham'dır; kentin yakınındaki demir, kömür ve kireçtaşı yatakları burada demir-çelik sanayisinin kurulmasını sağlamıştır. Tennessee Vadisi İdaresi'nin (TVA) 1930'da kurduğu hidroelektrik tesislerinden elde edilen bol ve ucuz elektrik aluminyum, tekstil, kağıt, kimya, metalurji, kauçuk ve plastik gibi sanayi kollarının gelişmesine katkıda bulunmuştur. Browns(en), Ferry, Farley(en) ve Bellefonte(en) nükleer reaktör kompleksleri, 1970'lerin ortalarından beri ek elektrik gücü sağlamaktadır.

Eğitim

Eyâletin ismine sahip olan Alabama Üniversitesi önemli eğitim kurumularındandır. Merkez kampüsü Tuscaloosa şehrinde bulunan üniversitenin ayrıca Hunstville ve Birmingham'da da kampüsleri vardır.

Bunun yanında eyâletteki bir diğer önemli üniversite de Auburn Üniversitesi'dir. Okul özellikle mühendislik dallarında önemli bir yere sahiptir. Üniversite'nin ismini aldığı Auburn şehrinin haricinde diger kampüsüde eyâletin başkenti Montgomerydedir.

Bu iki büyük üniversite Amerika'daki okul değerlendirme kuruluşu Usnews tarafından da her yıl iyi dereceyle (ilk 100'de) değerlendirilmektedir.

Bu okulların dışında Alabama'da bulunan başlıca eğitim kurumları; Alabama Üniversitesi-Huntsville, Alabama Üniversitesi-Birmingham, Auburn Üniversitesi-Montgomery, Güney Alabama Üniversitesi (Mobile), Kuzey Alabama Üniversitesi (Florence), Stillman College(Tuscaloosa), Shelton State College (Tuscaloosa),Troy Üniversitesi (Troy) ve Gadsden College (Gadsden)'dır.

En büyük şehirler

1 Birmingham-Hoover-Cullman CSA
2 Mobile-Daphne-Fairhope CSA
3 Montgomery
4 Huntsville
5 Tuscaloosa
6 Decatur MSA
7 Florence-Muscle Shoals
8 Dothan
9 Auburn-Opelika
10 Anniston-Oxford
11 Gadsden

Bayrağı:

Kaynak: Wikipedia