O zaman hazir hafif bir enfeksiyon gecirip evde dinlenme firsati bulmusken 2 yil nasil gecti, neler oldu anlatayim.
Oncelikle sunlari belirteyim, Turkce klavyeli bilgisayarim arizalandigi icin bu mesajda alfabemize ozgu karakterleri kullanamayacagim. Bir de bu tecrubeler benim tecrubelerimdir herkes icin gecerli olmayabilir; zira ABD'de bir tane dogru yoktur, dogru yere, kisiye, zamana gore degiskenlik gosterir.
Hala ayni evde ikamet ediyorum, daha once yazdigim uzere 2 odali bir townhouse kiralamistim, O gunden bugune %10 artisla devam ediyoruz. Gecen sene muadil evlerde kiralar 3.300$ seviyesine kadar yukselmisken %10 artisa hayir diyememistim, bu sene ise muadil kiralar 2.700$a dusmusken bu sefer de tasinma isleriyle ugrasmamak icin kontrati oldugu gibi uzattim. Ev sahibinin artis talebine dusus talebiyle karsilik verdim ve aynisindan devam edelim diyerek uzlastik. Boca Raton ve civarinda evler cok eski oldugu icin tum bakim masraflari ev sahibine ait, o sebeple bu civarda ev alirken 3-5 kez dusunmek lazim. O sebeple su aralar ev kiralamak daha ekonomik oldugu icin ev alma dusuncem yok.
2024'te calisma izni aldigim icin o yila ait vergi beyanimi bu sene Mart ayinda verdim ve ABD Vergi dairesine borclandim :) Turkiye'de brut gelirinin %40'ini sgk ve gelir vergisine odeyen ucretli bir calisan olarak brut gelire gore odedigim yaklasik %5'lik gelir vergisi + emeklilik odemesi beni ziyadesiyle memnun etti. Gectigimiz yil calistigim sirket haftalik ucreti W2 olarak; (gelir vergisi ve sigorta giderlerini yerinde keserek) komisyonlari ise 1099 (gelirin ertesi sene beyan edilmesi) olarak odemekteydi. Bu sebeple hatri sayilir bir miktar vergilendirilmemis gelir sahibi olurken araba, internet, cep telefonu gibi odemeleri gider olarak gosterdim. E-2 statusu ile cocuklara SSN alamadigimiz icin cocuktan kaynakli vergi iadesinden faydalanamadim (4.000$). Bu sene daha yuksek vergi odeyecegim gibi gorunuyor.
Cok merak edilen ve burada gig work denilen Uber, Lyft, Doordash gibi islere gelecek olursak; Florida'da ozellikle de bu son donemde bu sektor oldu diyebilirim. Su an benim Uber'de kabul oranim %8 ve iptal oranim %5. Yani her 10000 talepten 80 kisiyi kabul edip bunlarin da 4 tanesini arabaya almamisim. Bazen Miami veya Jupiter gibi uzak yerlere gidecegim zamanlarda uygulamayi acip yol ustu yolcu ariyorum, zaten gidecegim icin ne oderlerse odesinler bana kar kaliyor :) Buna ek olarak ozel gunlerde (yil basi, cadilar bayrami vs) yine uygulamalari acip calisiyorum. Hem eglenceli oluyor hem de para kazanip bazi ekstra giderleri karsilayabiliyorum. Bunun haricinde bu islere guvenerek buraya gelmeyin. Para kazanabileceginiz yalnizca 3 ay var (kasim, aralik, ocak), bunlara ek olarak bahar tatilinde de 1-2 hafta cidden iyi bir donem oluyor. Geri kalan zamanda kazanacaginiz para mil basi 60 cent ve saatlik 18$ olarak kalacaktir. Ozellikle cumartesi geceleri yolcudan cok sofor oluyor, bu sofor bollugunda sirketler sizi istedikleri an gozden cikarabiliyorlar. Bir de XL, Premium SUV gibi diger sofor secenekleri var, ilgilenen olursa ozelden anlatabilirim. Yine de bu tarz isler dunuyorsaniz ya gidin 3-5k degerinde eski bir araba alin ya da 70-80k degerinde bir premium SUV, aksi takdirde para kazanamazsiniz.
Daha onceden belirttigim gibi benim amacim kendi harcadigim fazladan parayi size harcatmamak, o sebeple yaklasik 20k$ degerinde luzumsuz harcama yaptigimi tespit ettim. Artik daha tecrubeli ve bilincliyim, bu sebeple kimsenin luzumsuz para harcamasini istemiyorum. Daha onceki iletide belirttigim gibi, bir emlakci size Florida'da yasa degisti artik alici taraf da komisyon oduyor diyorsa sirtinizi donun. Dogru, Agustos 2024'te emlakcilarla ilgili yasa degisti, artik ev alan da satan da emlakcilara komisyon odemek durumunda kaliyor. Kira icin ise boyle bir sey yok. ABD'ye yeni yerlesen herkesin ilk adresi apartman kompleksleri oluyor ve onlar da kira komisyonu odemiyor (100-500$ arasi referans bonusu oduyorlar). Bu gibi yerlerden para alamadiklari icin bazi emlakcilar degisen yasayi bahane edip kendilerine bir kira tutari istiyorlar. En nihayetinde sizin icin gidip bir ev bakiyorlar, yetkililerle gorusup teklif aliyorlar, ancak bunu herkes yapabilir. Harcadiklari zaman icin mesai ucreti + masraflari isteseler anlarim da herkesin yapabilecegi bir is icin 2.500$ talep etmek mantikli degil.
Bu tarz yerlerin mulkiyeti tamamen bir sirketin elinde oldugu icin her seyde sirket gorevlileri ile muhatap oluyorsunuz. Haliyle, yuksek kira odenen yerlerde sorunlar cozulurken dusuk kira odenen yerlerde biraz sorunlar ve gecikmeler olabiliyor. Sirketler genellikle yeni goc etmis kisilere kapilarini acarken, mevcut kiralama orani, bos ev sayisi gibi faktorlere bagli olarak reddedenler de olabiliyor. Talep ettikleri depozito bedelleri 500-1000$ arasindayken ilk kira ve depozitoyu yatirdiktan 1-2 gun sonra eve gecebiliyorsunuz. Nedense kimileri gelir gelmez kendi evimize gecelim diye bir takintiya sahip olup sonra ilk gecelerini yerde yatarak geciriyorlar. Arkadaslar gelin, bir airbnb ya da otelde 1-2 hafta kalin, evinizi kiralayin, esyalarinizi alin ve yerlesin. ABD'de ev cok, eninde sonunda bir yer bulacaksiniz.
Duzgun gelir getiren ve kalici bir is bulmak son derece zor. Bunun icin once koklu bir sirkette en alt pozisyindan saatlik 15$ ucretle ise baslayip sonra sabirla 3-5 sene calismaniz gerekiyor. Yoksa sizi direkt yonetici yapmiyorlar, en altin tozunu ve pisligini yasatiyorlar. En cok aranan meslekler; klima, cati tamirleri, elektrik ustalari ve tesisatcilar. Eger bu konuda bir yatkinliginiz varsa franchise sirketlerden birine CV gonderirseniz, siz lisans alincaya kadar yardimci olurlar, zira son gocmenlik olaylarindan dolayi dogru duzgun isci bulamiyorlar. Odedikleri ucretler de saatlik 30-40$ arasinda degisiyor.
Bu sene benimle irtibata gecen arkadasimin arkadasi icin saatlik 35$ + masraflar olarak (toplam odedigi para 3.000$ civarinda) is danismanligi yaptim, E-2 icin sirketini hazir hale getirdim. Su ana kadar gayet basarili gidiyor, onumuzdeki sene gelip statu degisikligi yapacak. ABD'de yasamak isteyen ama kuracagi ise fazla para yatirmadan ayda 2000-3000$ gelir getiren bir is isteyen arkadaslar ozelden iletisime gecebilirler. Simdiden soyleyeyim, bu kisiye ozel ve yalnizca benim istedigime verecegim turden dost isi bir hizmettir, amacim size 10-15k danismanlik ucreti verdirtmemektir. Haliyle benim musaitlik durumuma baglidir. Yoksa tanidigim durust is danismanlarina yonlendirebilirim.
Gecinmek ve hayata tutunmak her yerde oldugu gibi burada da zor; ama tutunma iradesi oldugu surece her turlu idare ediliyor. Evet ilk sene ikinci seneye gore daha zor. Ben duzenimi ancak 3. yilimda tutturabildim. Artik duzenli isim, maasim, bos zamanim var. Buna ragmen tabii ki gevsemiyor, derhal E-2 uzatmasi icin gerekli telasi yasamaya basliyoruz. Onumuzdeki Subat sonuna kadar yine alttan alta bir telas saracak bizi.
Florida'ya yerlesmeyi dusunenler icin, ben daha once bazi major eyaletlere is sebebi ile gitmistim. Acikcasi iclerinde favorim havasi, dogasi ve gerceklesen sacma sapan olaylardan (aliskanlik olmus) dolayi Florida'dir. Florida ABD'nin Adana'sidir diyebilirim. Boca Raton ise iyice Turk mahallesine donustu, sabah oglumu okul servisine gotururken konusulan iki dil var, Rusca ve Turkce. Gunden gune sayi olarak buyuyoruz, artik yakinda maddi olarak da iyice buyuyecegiz, zira benimle beraber gelip cok iyi isletmeler kuran arkadaslarimiz var, zamanla vatandaslik alacagiz, cocuklarimiz polis, idareci vs olacak, dernekler kuracagiz ve adaylar gelip bizlerle gorusmek zoruna kalacak. Simdilik Florida'daki Turk varligi, orgutsuz durumda, o sebeple bir baski grubu olusturmaktan cok uzagiz, ancak yakinda Turkce ehliyet sinavi, Turkce dilekce verme gibi imtiyazlar talep edebiliriz.
Son olarak eklemek istedigim husus, 2 kez ICE kontrolune yakalanan birisi olarak diyebilirim ki su an gocmen olmamam avantajima, ice gorevlilerine vatandas da gocmen de degilim yalnizca yasal bir yabanciyim (legal alien) dedigimde benden evrak istiyorlar, ben de USCIS tarafindan bana gonderilen statu belgesinin fotograafini gosteriyorum, vizen var mi diye sorduklarinda var tabii ki zaten vizem olmasa bunu nasil alayim diyorum ve birakiyorlar. Sahsi kanaatim, diliyorlar ki beni istedikleri an kapi disari edebilirler, vatandaslik hakkim vs yok. Gocmen arkadaslari ise vatandas olabilecekleri icin vatandas olmadan once darliyor da darliyorlar. Florida'daki tum polis departmanlari ve serif ofisleri artik ICE operasyonlari katilmakta ve bir yabancinin suca karismasi durumunda aninda ICE gorevlilerine haber veriyorlar. Bu sebeple iltica basvurusu yapanlar, agir trafik ihlali yapan gocmen olmayan vize sahipleri biraz daha tedirgin durumda oluyorlar. Buna ragmen bizim gibi kurallara uyan ve vergisini odeyen kiymetli yabancilar icin ingilizce konusabileceginiz surece sikinti yok.
Kiymetli arkadaslar, cok sukur ki sag salim, tutuklanmadan 2 senemizi tamamladik. Bu surede cok iiymetli insanlarla tanistim, hata yaptim, duzeltildi vs. Su an cok daha eglenceli bir hayatim var. Turkiye'de arkada biraktiklarimla 0'dan baslayip kurdugum bu hayatta cok zorlansam da iyi ki yapmisim diyorum. Tekrar ediyorum, anamdan babamdan uzak, her seyin maddi karsiliginin oldugu bir ulkede bu kadar uzun sure direnebilecek cesaret ve gucunuz yoksa maceraya girmeyin. 2 sene icinde pes edip ulkemize geri donen 3 aile ile tanistim, hem is planlari, hem beklentileri hem de burada yasamak istedikleri hayat son derece hatali ve tutarsizdi. Iyi yapilmamis ve garip gurup insanlarin cektigi tamamen safsata olan youtube videolarindan etkilenerek hayaali bir yasamin pesinde kosmuslardi. Ne yazik ki emeksiz yemek olmuyor.
Buraya kadar yazdigim her icin, ABD'ye yerlesmeye karar verdikten sonra bana yazabilirsiniz. Musait oldugumda muhakkak donerim. Basinizi agrittiysam affola, esenlikler dilerim.
D
Çevrimdışı
